İçeriğe atla
Tüm yazılar
e-FaturaBaşlangıçRehber

e-Faturaya nasıl geçilir? Adım adım rehber

e-Faturaya yeni geçen esnaf için sıralı yol haritası: kimler zorunlu, geçmeden önce ne hazırlanır, ilk fatura nasıl kesilir, en sık nerede hata yapılır.

Bi'Bulut EkibiGüncellendi 4 dk okuma

e-Fatura, kağıt faturanın elektronik hâli. Mali değeri aynı, ama yazıcı, kargo ve arşiv dolabı istemiyor. Bu yazı tanımda durmuyor: ilk faturanızı kesene kadar geçmeniz gereken adımları sırasıyla anlatıyor. Belgeler arasındaki farkı ayrıntısıyla merak ediyorsanız e-Fatura ve e-Arşiv farkı rehberi o tarafı kapatıyor; burada işin "nasıl başlanır" kısmı var.

Önce hangi belgeyi keseceğinizi bilin

Üç ad sık geçecek ve üçü birbirinin alternatifi değil:

  • e-Fatura: alıcı da e-Fatura sistemine kayıtlıysa kesilir. Belge doğrudan karşı tarafın kutusuna düşer, ayrıca e-posta atmanıza gerek kalmaz.
  • e-Arşiv: alıcı kayıtlı değilse, yani son tüketiciyse ya da kayıtsız bir işletmeyse kesilir. Belge e-posta ya da çıktıyla iletilir, idareye raporlanır.
  • e-SMM: serbest meslek makbuzu. Danışman, avukat, mimar gibi serbest meslek erbabının belgesi; faturanın değil makbuzun karşılığı.

Seçim sizin tercihinize bırakılmıyor, alıcının kaydı belirliyor. Bu yüzden fatura kesilmeden önce karşı tarafın vergi kimlik numarası sorgulanıyor. Bugün kayıtsız olan bir müşteri birkaç ay sonra kayıtlı hâle gelebiliyor, o yüzden sorgu her faturada yeniden yapılıyor. Defterden takip etmeye çalışmayın, tutmuyor.

Kimler zorunlu, ne zaman geçmeniz gerekir

Zorunluluk iki şeye bakıyor: cironun belli bir eşiği aşıp aşmadığı ve faaliyet alanınız. Bazı sektörler ciroya bakılmadan kapsama alınıyor.

Buradaki eşikleri ve tarihleri yazmıyoruz, çünkü tebliğle değişiyor ve yanlış bir rakam size pahalıya patlar. Kendi durumunuz için iki adres var: Gelir İdaresi Başkanlığı'nın e-Belge duyuruları ve mali müşaviriniz. Mali müşaviriniz zaten sizin ciro rakamınıza bakıyor, tek soruyla öğrenirsiniz.

Zorunlu olmasanız da isteğe bağlı geçebilirsiniz. Erken geçmenin iki somut faydası var: kurumsal müşterilerin çoğu zaten e-Fatura mükellefi ve sizden kağıt fatura beklemiyor, bir de arşiv derdi bitiyor. Zorunluluk kapıya dayandığında telaşla geçmektense sakin bir ayda geçmek daha rahat.

Geçmeden önce hazırlanacak beş şey

  1. Elektronik imza aracı. Başvuru bir imza aracı istiyor: mali mühür ya da e-imza. İşletme türüne göre hangisinin gerektiğini başvurudan önce mali müşavirinize sorun; temini birkaç gün sürebiliyor.
  2. Yöntem kararı. Belgeyi idarenin portalı üzerinden mi keseceksiniz, bir program üzerinden mi. Ayda birkaç fatura kesiyorsanız portal yeter; kalem listeniz, cariler ve tahsilat takibiniz varsa program işi kısaltıyor.
  3. Cari kartlar. Müşteri ve tedarikçilerinizin ünvanı, vergi dairesi ve kimlik numarası eksiksiz olmalı. Kimlik bilgisi eksikse belge kesilmiyor; bunu fatura günü aramak en can sıkıcı iş.
  4. Ürün ve hizmet listeniz. Sattığınız kalemleri fiyatı ve KDV oranıyla bir kez tanımlayın. Sonraki faturalarda listeden seçersiniz, her seferinde yazmazsınız.
  5. Gönderim bakiyesi. Elektronik belge göndermek kontör harcıyor. Kontör bittiğinde fatura hazırlanır ama gönderilemez; ay başında bakiyenize bakmayı alışkanlık edinin.

Portal mı, program mı

Bu kararı ay içinde kestiğiniz belge sayısı ve işin şekli veriyor.

Portal, ayda birkaç fatura kesen için yeterli. Ek maliyeti yok, kurulum istemiyor. Karşılığında her faturada müşteri bilgisini ve kalemleri yeniden yazıyorsunuz; kimin ne kadar borcu kaldığını ayrıca bir yerde tutmanız gerekiyor.

Program, faturayı satışın devamı hâline getiriyor. Kalem listeniz bir kez tanımlanıyor, cari kartlar bir yerde duruyor, kesilen fatura tahsilat takibine kendiliğinden düşüyor. Vadeli satış yapıyorsanız, düzenli çalıştığınız müşteriniz varsa ya da faturayı sizden başka biri kesiyorsa fark burada çıkıyor.

Portal mı, program mı
Portal
  • Ayda birkaç fatura kesene yeter
  • Ek maliyeti yok, kurulum istemiyor
  • Her faturada müşteri ve kalemler yeniden yazılıyor
  • Kimin ne kadar borcu kaldığı ayrı bir yerde tutuluyor
Program
  • Kalem listesi bir kez tanımlanıyor
  • Cari kartlar tek yerde duruyor
  • Kesilen fatura tahsilat takibine kendiliğinden düşüyor
  • Vadeli satış ve düzenli müşteride fark burada çıkıyor

Ölçü ay içinde kestiğiniz belge sayısı ve işin şekli.

Basit ölçü: faturayı kestikten sonra "peki bu para tahsil edildi mi" sorusuna bakacak ikinci bir defter tutuyorsanız, o iki defteri tek yerde toplamanın vakti gelmiş demektir.

İlk faturanızı kesmek

Adımlar aslında kısa:

  1. Müşteriyi cariye ekleyin ya da faturayı keserken oluşturun: kimlik numarası, ünvan, vergi dairesi.
  2. Satışı fişe geçin. Kalem, miktar, birim fiyat, KDV oranı. İndirim varsa kalem başına tutar ya da yüzde olarak girin.
  3. Fişi faturalaştırın. Alıcının kaydı sorgulanır, e-Fatura mı e-Arşiv mi gerektiği size söylenir.
  4. Belgeyi gönderin, sonra durumunu yenileyin: gitti mi, karşı taraf gördü mü, hata mı döndü. Bu bilgi anında gelmeyebiliyor.
  5. PDF'i müşteriye iletin, XML'i saklayın.

Bi'Bulut'ta bu akış tek yerde duruyor. Fişi kaydediyorsunuz, "Faturalaştır" diyorsunuz; kalemler, tutarlar ve müşteri bilgisi olduğu gibi faturaya geçiyor. Fatura kesildiği an tutar cari hesaba işleniyor, tahsilat takibine düşüyor. Belgeyi aynı yerden gönderiyor, durumunu yeniliyor, PDF ya da XML olarak indiriyorsunuz.

Fişten faturaya tek akış
  1. 01Fişi kaydedinKalem, miktar, birim fiyat, KDV oranı
  2. 02FaturalaştırAlıcının kaydı sorgulanır, e-Fatura mı e-Arşiv mi belli olur
  3. 03Cariye işlenirTutar cari hesaba ve tahsilat takibine düşer
  4. 04Gönderin, durumu yenileyinGitti mi, görüldü mü, hata mı döndü
  5. 05PDF'i iletin, XML'i saklayınAsıl belge XML, PDF görüntüsü

Sık yapılan altı hata

  • Alıcının kaydını sorgulamadan belge seçmek. Kayıtlı bir mükellefe e-Arşiv keserseniz belge onun kutusuna düşmüyor, karşı taraf faturayı kayıtlarına alamıyor. Nasıl düzelteceğinizi mali müşavirinize sorun.
  • Faturayı silmeye çalışmak. Elektronik fatura silinmiyor, iptal ediliyor. Kayıt yerinde kalıyor, üstüne iptal işleniyor.
  • Hatayı ertesi güne bırakmak. İptal ve itiraz sürelerle sınırlı. Yanlışı kestiğiniz gün fark ettiyseniz o gün halledin; en kolay o gün.
  • Sadece PDF saklamak. PDF belgenin görüntüsü, asıl belge XML dosyası. Kağıt çıktıyı klasöre koymak tek başına yeterli sayılmıyor.
  • Gelen faturaları görmezden gelmek. Tedarikçileriniz de size e-Fatura kesiyor. Kabul ettiğiniz fatura gider kaydına dönüyor, tedarikçi carisine işleniyor. Bakmadığınız her gün gider defteriniz eksik kalıyor.
  • Senaryoyu konuşmamak. Temel faturada alıcı sistem üzerinden ret veremiyor, ticari faturada verebiliyor. Kurumsal müşteriniz bunu sizden isteyebilir; çalışmaya başlamadan konuşmak sonradan çıkacak tartışmayı azaltıyor.

Kestikten sonrası

İş, fatura gidince bitmiyor. Giden ve gelen belgeleriniz mevzuatta belirlenen süre boyunca elektronik ortamda saklanıyor ve istendiğinde ibraz ediliyor. Belgeler bir programda duruyor olsa bile sorumluluk sizde: inceleme geldiğinde faturayı bulup indirebiliyor olmanız gerekiyor.

Bir de tahsilat tarafı var. Kestiğiniz fatura henüz tahsil edilmiş para değil. Faturayı carisine işleyip vadesini takip etmezseniz ay sonunda cironuz yüksek görünürken kasanız boş kalabiliyor. Ön muhasebeyi nasıl derli toplu tutacağınızı küçük işletme için ön muhasebe rehberimizde adım adım anlattık.

Bu yazı işleyişi anlatıyor, mali müşavirlik değil. Zorunluluk sınırları, iptal süreleri ve saklama süreleri değişebiliyor. Güncel durum için GİB'in e-Belge duyurularına bakın, kendi durumunuzu mali müşavirinize sorun.

İlk faturanızı tek başına kesmek istemiyorsanız numaranızı bırakın. Arayıp sizin kendi kalemlerinizle birlikte keselim.

Ön muhasebenizi Bi'Bulut'a taşıyın.

Ücretsiz demoda, işinize özel kurulumu birlikte görelim.

Sizi arayalım

Bunları da okuyabilirsiniz