Küçük işletme için ön muhasebe nasıl kurulur?
Excel'den çıkıp ön muhasebenizi oturtmanın adım adım anlatısı: ilk hafta kurulum, günlük on dakika, haftalık tahsilat turu ve ay sonu kapanışı.
Çoğu esnaf işe Excel'le başlar. Bir süre yeter, sonra dosyalar çoğalır, hangi sürümün güncel olduğu karışır, tahsilat takibi akılda kalır. Aşağıdaki anlatı tanım listesi değil: bir ay içinde defterinizi oturtmanız için sıralı bir plan. İlk hafta kurarsınız, sonra günlük on dakikaya ve ay sonu kapanışına bağlarsınız.
- 01Birinci haftaDefterin iskeletini kurun: cari, kalem, cüzdan, açılış bakiyesi
- 02Her gün on dakikaSatışı ve gideri aynı gün yazın
- 03Haftada birYirmi dakikalık tahsilat turu
- 04Ay sonuAltı adımlık kapanış, döküm mali müşavire
Ön muhasebe neyin yerine geçmez
Ön muhasebe paranın hareketini günü gününe tutmaktır: kim ne kadar borçlu, kasada ne var, ay sonu mali müşavire ne gidecek. Resmî muhasebenin yerini almaz.
İkisi farklı işi yapar. Mali müşaviriniz geçmiş dönemi kapatır, beyannameyi verir. Ön muhasebe bugünü gösterir: bu ay ne sattınız, kimden tahsilat bekliyorsunuz, hangi fatura hâlâ açık. Ay sonunu beklemeden bilmeniz gereken her şey bu tarafta durur.
- Geçmiş dönemi kapatır
- Beyannameyi verir
- Bu ay ne sattınız
- Kimden tahsilat bekliyorsunuz
- Hangi fatura hâlâ açık
Biri ötekinin yerine geçmez.
Birinci hafta: defterin iskeletini kurun
Bu adımı bir kez yaparsınız, sonrası akar. Bir öğleden sonra ayırın, dört başlık var.
- Cari kartlar. Düzenli çalıştığınız müşteri ve tedarikçileri açın. Ünvan, vergi dairesi, kimlik numarası ve telefon eksiksiz olsun. Tek seferlik müşteriyi şimdi girmeyin, satış anında açarsınız.
- Ürün ve hizmet listesi. Sattığınız kalemleri fiyatı ve KDV oranıyla bir kez tanımlayın. Bundan sonra fişe listeden seçersiniz; fiyatı ve oranı her satışta yeniden yazmazsınız, yazım hatası da olmaz.
- Cüzdanlar. Nakit kasa ve banka hesaplarınız ayrı ayrı tanımlansın. Her tahsilat bir cüzdana yazılır, böylece günün nakdi bankadan ayrı görünür.
- Açılış bakiyeleri. Bugün itibarıyla kimin size borcu var, sizin kime borcunuz var. Açık faturaları ve bakiyeleri bir kez girersiniz. Geriye dönük bütün yılı taşımaya kalkmayın; başlangıç günü belirleyin, oradan yürüyün.
Bir de yetkileri baştan ayarlayın. Tezgâhtaki kişi satış girsin ama gider ve bakiye ekranlarını görmesin. Bi'Bulut'ta yetki role bağlı: rolde olmayan ekran menüde görünmüyor, yetkisi olmayan işlem düğmesi ekrana gelmiyor.
Her gün on dakika: satışı ve gideri aynı gün yazın
Ön muhasebeyi bozan tek şey birikmedir. Üç günlük fiş yığınını akşam yazmaya çalışmak yarım saat sürer ve yarısı eksik kalır. Aynı iş günü içinde on dakika.
Günlük iş üç kalem:
- Satışı fişe geçin. Kalemleri listeden seçin, indirim varsa kalem başına yazın. Tekrar eden bir satışı baştan yazmak yerine kopyalarsınız. İşi biten fişi kapatırsınız; kapalı fişte yanlışlıkla değişiklik olmaz.
- Gideri kaydedin. Çoğu gider için tek tutar ve KDV yeter, hızlı giriş bunun için var. Detay gerekiyorsa kalem kalem girersiniz. Fiş fotoğrafını biriktirip ay sonuna bırakmayın, en çok kaybolan kayıt gider kaydıdır.
- Gelen parayı işleyin. Tahsilat girerken tutarı, cüzdanı ve cariyi seçin. Satış fişinin içinden de girebilirsiniz, müşteri ve fiş seçili gelir.
Faturayı ayrıca baştan yazmıyorsunuz. Kayıtlı fişte "Faturalaştır" dediğinizde kalemler ve müşteri bilgisi olduğu gibi faturaya geçiyor. Tedarikçilerinizin size kestiği e-faturalar da ayrı listeye düşüyor; kabul ettiğiniz fatura gider kaydına dönüyor, tedarikçi carisine işleniyor. Gideri elle yazmaktan kurtulduğunuz yer burası.
Belgeyi kaydın yanına koyun
Ay sonunda en çok vakit alan iş, girilmiş bir kaydın belgesini aramaktır. Fiş kutuda, fatura e-postada, dekont bankada duruyor; hepsini toplamak yarım gün gidiyor.
Kuralı basit tutun: kaydı girerken belgesini de aynı kayda bağlayın. Fişin fotoğrafını ya da PDF'ini gider fişinin Dokümanlar sekmesine ekleyin, dekontu tahsilatın yanına koyun. Telefonla çektiğiniz fotoğraf yeter, taramaya uğraşmayın. Otuz saniyelik iş, ay sonunda yarım günü geri veriyor.
Aynı mantık cari tarafında da çalışıyor. Bir müşterinin sözleşmesi, teklifi ve faturaları kendi kartında durursa "hani şu geçen seneki fiyat" tartışması kayıttan kapanıyor. Müşteri kartındaki belgeleri toplu ZIP olarak da indirirsiniz.
Haftada bir: tahsilat turu
Haftanın bir gününü açık hesaba ayırın. Yirmi dakika sürer, en çok para kazandıran yirmi dakikadır.
Sırayla: açık tahsilat toplamına bakın, vadesi geçenleri süzün, arayacağınız listeyi çıkarın. Gelen parayı bir belgeye bağlayın, yani açık kalemi kapatın. Bir carinin hem alacağı hem borcu varsa mahsuplaştırın: açık kalemler borç ve alacak olarak iki tarafa ayrılır, birini biriyle eşleştirirsiniz. Yanlış eşleştirdiyseniz bozarsınız.
- 01Açık toplama bakınBu hafta kimden ne bekliyorsunuz
- 02Vadesi geçenleri süzünArayacağınız listeyi çıkarın
- 03Gelen parayı bağlayınAçık kalemi belgesiyle kapatın
- 04MahsuplaştırınHem alacağı hem borcu olan caride iki tarafı eşleştirin
Kısmi ödeme normaldir; kalan caride açık kalem olarak bir sonraki tura kalır.
Banka hareketlerini elle yazmayın. Hareketler ekrana düşer, açık bir satıra bastığınızda tahsilat formu o hareketin bilgileriyle dolu açılır; kaydı tamamlayınca satır eşleşmiş olur, aynı para iki kez yazılmaz.
Kısmi ödeme normaldir. Girdiğiniz tutar kadarı kapanır, kalan caride açık kalem olarak durur ve bir sonraki tahsilatta karşınıza çıkar.
Ay sonu kapanışı: altı adım
- Kesilmemiş fatura kalmadığından emin olun. Açık duran fişleri gözden geçirin.
- Gider fişlerinin tamamı girildi mi bakın. Eksik gider, olduğundan yüksek bir kâr demektir.
- Cüzdan bakiyelerini gerçekle karşılaştırın. Kasadaki nakit ve banka ekstresi kayıtlarla tutuyor mu.
- Açık kalemleri temizleyin. Kapanmış görünen ama eşleşmemiş tahsilatları bağlayın.
- Cari ekstreleri kontrol edin. Yürüyen bakiyesi tuhaf duran müşteri varsa satırın kaynak belgesine gidin, nereden geldiğine bakın.
- Dökümü mali müşavirinize gönderin. Ay içinde günü gününe yazdıysanız bu adım dakikalar sürer.
Aynı gün kendinize de bir soru sorun: bu ay ne girdi, ne çıktı, geçen aya göre ne değişti. Gelir ve gider toplamı özet ekranında duruyor; ay sonunu muhasebeciden öğrenmek zorunda değilsiniz.
Excel'den geçerken düşülen üç hata
- Bütün geçmişi taşımaya çalışmak. Bir başlangıç günü seçin, açık bakiyeleri girin, geriye dönük yılları aktarmayın. Taşıma büyüdükçe geçiş erteleniyor.
- İki defteri birden tutmak. Bir süre "garanti olsun" diye Excel'i de sürdürmek en yorucu yol. Bir hafta paralel gidin, sonra Excel'i kapatın.
- Tahsilatı satışla karıştırmak. Kestiğiniz fatura tahsil edilmiş para değil. Ciroya bakıp kasayı unutmak, küçük işletmeyi en sık zorlayan şey.
e-Faturaya henüz geçmediyseniz sıralamayı ters kurmayın: önce cari ve kalem listeniz otursun, fatura tarafı onun üstüne binsin. Geçiş adımlarını e-Faturaya nasıl geçilir yazımızda tek tek anlattık.
Kurulumu birlikte yapıyoruz. Numaranızı bırakın, arayıp sizin işinize göre kuralım.
Ön muhasebenizi Bi'Bulut'a taşıyın.
Ücretsiz demoda, işinize özel kurulumu birlikte görelim.
Sizi arayalımBunları da okuyabilirsiniz
- 23 Ağustos 2026 · 3 dk okumaDevamını oku
Cari hesap nedir? Bakiye ve ekstre nasıl okunur?
Cari hesap, müşteri ya da tedarikçiyle aranızdaki borç ve alacağın tek hesapta izlendiği kayıttır. Borç-alacak yönü, bakiye okuma ve örnek ekstre.
- 22 Ağustos 2026 · 3 dk okumaDevamını oku
e-Fatura zorunluluğu: kimler geçmek zorunda?
e-Fatura zorunluluğu hangi mükellefleri kapsıyor? Ciro hadleri, ciroya bakılmayan sektörler, geçiş tarihinin hesabı ve e-Arşiv'in devreye girdiği yerler.